Điện thoại

0907 977 334

Email

catnguyenvn@gmail.com

Vai trò của vitamin C

Phần đông mọi người thường nghĩ đến việc bổ sung Vitamin C mỗi khi bị cảm, xem đó như là một liệu pháp bổ sung giúp nâng cao hệ miễn dịch để nhanh chóng khỏi bệnh. Tuy nhiên, vai trò của Vitamin C trong thực tế thì vượt xa hơn nhận định đơn giản về chức năng tăng sức đề kháng cho cơ thể. Có thể liệt kê các chức năng của Vitamin C một cách tóm tắt như sau:

  • Là chất chống oxy hóa mạnh mẽ bảo vệ tế bào khỏi các gốc tự do;
  • Kiểm soát huyết áp;
  • Chống viêm;
  • Tái tạo collagen, xây dựng và duy trì sự toàn vẹn của mô liên kết – sụn, mao mạch, xương và răng, nhờ đó giảm thiểu sẹo do chấn thương;
  • Tham gia vào quá trình sinh tổng hợp các hormone;
  • Giúp cơ thể đối phó với căng thẳng bằng cách hỗ trợ các tuyến thượng thận;
  • Hỗ trợ hệ thống miễn dịch để chống lại nhiễm trùng và giảm tác động của các chất ô nhiễm môi trường.

Nói đến Vitamin C sẽ là một thiếu sót nếu không nhắc đến một căn bệnh gọi là Scurvy – một  bệnh với đặc điểm nổi bật là cơ thể yếu mệt, thiếu máu, viêm lợi và các bệnh liên quan đến niêm mạc vùng miệng, chảy máu dưới da – gây ra bởi việc thiếu Vitamin C trong một thời gian dài do những thiếu hụt về mặt dinh dưỡng, một tình trạng đang ngày càng trở nên phổ biến trong đời sống hiện đại ngày nay của con người.

Có một nghịch lý đó là dù bệnh Scurvy trong những năm gần đây đang có xu hướng gia tăng và được xác định rằng nó không chỉ xuất hiện ở các nước đang phát triển mà thậm chí là ngày càng trở nên phổ biến tại các nước phát triển trên thế giới, thì bệnh này hiện nay vẫn thuộc một trong những bệnh thường bị xem nhẹ và lãng quên.

Một nghịch lý thứ hai phải nói đến đó là dù Vitamin C khi được dùng ở liều cao, đặc biệt là nếu tiêm truyền tĩnh mạch, đã được chứng minh là một chất chống viêm mạnh mẽ và an toàn nhưng bên cạnh thuốc kháng sinh, thì các bác sĩ vẫn ưu ái lựa chọn các loại thuốc chống viêm (bao gồm cả loại chứa steroid và không chứa steroid) với các tác dụng phụ tiêu cực lâu dài cho cơ thể thay vì lựa chọn bổ sung Vitamin C liều cao để điều trị nhiễm trùng. Điều đáng nói hơn nữa là các thuốc chống viêm này cũng như các loại thuốc giảm đau chứa aspirin làm cho cơ thể bị mất Vitamin C nhiều hơn qua đường nước tiểu, do đó nếu bạn là người thường xuyên bị các chứng viêm nhiễm, hay được kê toa các loại thuốc kháng sinh, kháng viêm thì bạn có nguy cơ cao bị thiếu hụt Vitamin C.

Liệu chúng ta đã nạp đủ lượng Vitamin C cần thiết?

Mặc dù Vitamin C thường an toàn khi dùng ngay cả ở liều lượng cao, phần lớn mọi người vẫn được khuyên dùng vitamin C ở liều rất thấp vì một số người đôi khi có thể gặp tác dụng phụ nhẹ khi sử dụng quá nhiều Vitamin C, dẫn đến có một lượng nhỏ cơ thể không thể hấp thụ và gây ra  tình trạng kích thích đường tiêu hóa như: tiêu chảy, buồn nôn, co thắt dạ dày, khó chịu ở bụng, đầy hơi.

Ngoài ra, còn có thông tin về một số rủi ro sức khỏe khi nồng độ vitamin C trong cơ thể quá cao như thúc đẩy sự bài tiết các hợp chất oxalate và axit uric có thể dẫn đến sự hình thành sỏi thận, giảm nồng độ vitamin B-12 và đồng trong cơ thể hoặc tăng cường hấp thu sắt trong cơ thể quá mức, khả năng dẫn đến tình trạng gai cột sống. Vitamin C cũng có thể tương tác với một số loại thuốc kê đơn khác như làm giảm hiệu quả của niacin-simvastatin trong điều trị rối loạn mỡ máu.

Tuy nhiên, theo Thomas L.Levy, một bác sĩ tim mạch và một chuyên gia hàng đầu về Vitamin C tại Mỹ, ngoài trường hợp bệnh nhân bị suy thận mãn tính thì Vitamin C không có độc tính rõ ràng (Xin lưu ý rằng, ở bệnh nhân bị suy thận thì dùng thuốc gì cũng phải thận trọng chứ chẳng riêng Vitamin C). Theo ông, vitamin C cực kỳ an toàn ở liều cao nhất trong thời gian dài ở cả những bệnh nhân ốm yếu nhất. Ngoài ra, ông cho biết vitamin C không liên quan đến sự phát triển của sỏi thận. Thực tế, vitamin C làm giảm đáng kể khả năng bị sỏi thận và những người có mức vitamin C trong máu cao nhất có tỷ lệ mắc bệnh sỏi thận thấp nhất.

Dưới đây là bảng thống kê lượng vitamin C tối đa mà cơ thể có thể chấp nhận được (theo Hội đồng Thực phẩm và Dinh dưỡng) mà các bác sĩ, thông qua các phương tiện truyền thông, thường khuyên dùng (đơn vị tính: mg)

ĐỘ TUỔILượng vitamin C tối đa mà cơ thể có thể chấp nhận được
1-3400
4-8650
9-131.200
14-181.800
19+2.000

Có thể thấy, liều dùng được khuyến cáo của các bác sĩ hiện nay cho người lớn chỉ tầm 2.000 mg/ ngày nhưng thực sự cơ thể của chúng ta có thể hấp thu được một lượng Vitamin C cao hơn rất nhiều so với mức này và khi được tiêm truyền qua tĩnh mạch, liều dùng có khi lên đến tận 50.000 mg/ngày hoặc cao hơn nữa. Dĩ nhiên việc tiêm truyền Vitamin C liều cao luôn được thực hiện dưới sự theo dõi chặt chẽ của các bác sĩ thực hành liệu pháp này chứ không phải là việc để mọi người có thể tự làm tại nhà. Hiện nay tại các nước phát triển như Mỹ và Châu Âu, có khá nhiều phòng khám và bệnh viện sử dụng liệu pháp Vitamin C liều cao trong điều trị bệnh, đạt được vô vàn những kết quả tích cực mặc dù tất nhiên cũng có rất nhiều bác sĩ không ủng hộ liệu pháp này. 

Như vậy nếu chúng ta không bổ sung đầy đủ Vitamin C cho cơ thể cũng như không đạt đến liều lượng Vitamin C thực sự tạo ra sự chữa lành, chúng ta rất có thể đã bỏ qua lợi ích thực sự của việc bổ sung vitamin C đúng với liều thực sự sẽ mang lại những lợi ích tích cực rõ ràng cho cơ thể:

  • Vitamin C và xương

Theo Thomas E. Levy, vitamin C rất cần thiết trong mọi khía cạnh của sinh lý xương. Bổ sung vitamin C làm tăng mật độ xương, giảm nguy cơ gãy xương, tăng tốc độ chữa lành xương và chống lại sự vôi hóa trong cơ thể. Có một vài nguyên nhân gây ra bệnh loãng xương và một trong số đó chính là tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng vitamin C và các chất chống oxy hóa hỗ trợ khác trong xương. Rất sai lầm nếu chúng ta tiếp tục suy nghĩ đơn giản rằng cứ bổ sung thêm canxi cho bệnh loãng xương vì nếu loãng xương không được gây ra bởi thiếu canxi thì càng bổ sung canxi, cơ thể chúng ta càng lúc càng bị mất cân bằng. Thiếu hay đủ canxi không đơn giản là do chúng ta ăn uống đầy đủ canxi hay không mà phải hỏi là liệu cơ thể chúng ta có hấp thu đầy đủ lượng canxi chúng ta nạp vào hay không, mà vấn đề này lại rất có thể do sự thiếu hụt các dưỡng chất quan trọng khác như Vitamin C hay Vitamin D chẳng hạn.

Ngoài ra, sự thiếu hụt vitamin C có liên quan đến việc gây ra và/hoặc làm nặng thêm hầu hết, nếu không nói là tất cả, bệnh thoái hóa mãn tính. 

  • Vitamin C và các bệnh nhiễm trùng

Nhiều bệnh trạng, nhất là nhiễm trùng cấp tính và phơi nhiễm độc tố cấp tính có thể được dễ dàng xử lý và chấm dứt bằng cách sử dụng tích cực liều vitamin C nhiều gram trong vài ngày. Liều lượng tối ưu đặc biệt quan trọng trong việc điều trị nhiễm trùng cấp tính và ngộ độc cấp tính bằng vitamin C vì nhiều tình trạng như vậy có thể giết chết hoặc gây tổn thương nội tạng thứ cấp lâu dài nếu tồn tại trong cơ thể đủ lâu trước khi được điều trị hiệu quả. Ở những người bị bệnh, vitamin C luôn bị thiếu hụt, và bất kỳ lượng nào cũng sẽ giúp ích ở mức độ nào đó để đối phó với lượng mất cân bằng oxi hóa tăng cao liên quan đến nhiễm trùng, ngộ độc hoặc bất kỳ một bệnh trạng nào đang diễn ra.

  • Vitamin C và ung thư

Vitamin C cần thiết cho hệ miễn dịch tạo ra và huy động các bạch cầu chống lại tế bào ung thư mà không đụng đến những tế bào bình thường trong khi liệu pháp điều trị chính thống hóa trị và xạ trị phá hủy hệ miễn dịch. Bác sĩ Linus Pauling và Ewan Cameron, tác giả cuốn “Ung thư và Vitamin C” đã chứng minh rằng vitamin C là liệu pháp điều trị tốt hơn cho bệnh nhân giai đoạn cuối so với hóa trị khi thử nghiệm điều trị 100 bệnh nhân ung thư cấp với 10.000mg vitamin C mỗi ngày. Kết quả là các bệnh nhân này được ghi nhận là có thời gian sống trung bình 300 ngày dài hơn khi so sánh với 1000 bệnh nhân khác được điều trị chính thống nhưng không được bổ sung vitamin C.

  • Vitamin C và sức khỏe tim mạch

Pauling tin rằng liều lượng vitamin C còn có thể giúp ngăn ngừa sự khởi phát của bệnh tim mạch, ức chế sự hình thành các tổn thương thúc đẩy bệnh trên thành mạch máu và có thể làm giảm sản xuất lipoprotein-a trong máu (sự hiện diện của lipoprotein-a được xem là yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh tim mạch). Mối liên hệ của vitamin C với các mạch máu khỏe mạnh được hỗ trợ thêm bởi các nghiên cứu về bệnh còi xương là bệnh do thiếu vitamin C. 

Pauling cho rằng, một trong những điều bất hạnh lớn nhất của quá trình tiến hóa loài người là con người đã mất khả năng sản xuất vitamin C, có lẽ là từ thời điểm tổ tiên chúng ta có chế độ ăn thực vật giàu vitamin và không cần tự sản xuất vitamin, khiến các loài linh trưởng ngày nay (bao gồm cả con người) trở thành một trong số ít các nhóm động vật phải nhận được Vitamin C thông qua chế độ ăn uống. Pauling cho biết, kể từ khi loài người nguyên thủy chuyển ra khỏi môi trường sống có nhiều trái cây và rau quả, họ đã bị thiếu hụt rất nhiều vitamin C. Pauling đã thẳng thắn khuyến cáo rằng mọi người nên bù đắp sự thiếu hụt này bằng liều lượng vitamin C hàng ngày lớn hơn nhiều so với mức 60mg thường được khuyến nghị. Ông cho biết mức tiêu thụ vitamin C của chúng ta phải ngang bằng với những gì các động vật khác tự sản xuất, thường là 10-12 gam mỗi ngày.

Phương pháp bổ sung tối ưu Vitamin C: Đường nào là tốt nhất để sử dụng Vitamin C?

Cơ thể của một người không thể tạo ra vitamin C, vì vậy mọi người cần ăn đủ thực phẩm có chứa vitamin C để đáp ứng nhu cầu hàng ngày. Ngoài ra, người bị thiếu hụt vitamin C và người đang trải qua các tình trạng bệnh từ nhẹ đến nặng (cảm cúm, loãng xương, dị ứng, nhiễm trùng, ung thư, …) cần nên bổ sung vitamin C, có thể từ nhiều phương pháp khác nhau.

Hiện nay, Vitamin C có thể được tiêm tĩnh mạch, tiêm bắp, qua đường miệng, trực tràng, dùng thuốc hít, nhỏ vào mắt hoặc trong tai và cả trên da cũng như xuyên da, nhưng phổ biến nhất là qua đường uống thông thường hoặc truyền tĩnh mạch:

  • Vitamin C truyền tĩnh mạch (IV vitamin C, high dose) có khả năng hấp thu rất cao, hầu như 100%. IVC cho phép sử dụng liều vitamin C cao hơn nhiều so với bất kỳ đường nào khác. Nhiều nghiên cứu từ đầu những năm 1940 đã chỉ ra rằng IVC được kê liều và sử dụng đúng cách có thể dẫn đến một mức độ trung hòa độc tố và chấm dứt nhiễm trùng mà không chất nào sánh nổi. 
  • Vitamin C  đường uống thông thường (oral vitamin C): khả năng hấp thụ giảm khi uống một lần duy nhất liều cao, nên cần phải chia nhỏ liều ra trong ngày để tăng việc hấp thụ, có thể điều chỉnh tăng liều đến khi không còn thấy cải thiện triệu chứng (hiện tượng bão hòa). Nguyên nhân của việc này là do cơ thể không hấp thụ tất cả các vitamin C mà nó có được từ các chất bổ sung. Nếu một người dùng 30-180 mg vitamin C mỗi ngày, cơ thể họ sẽ hấp thụ khoảng 70% đến 90% lượng vitamin này. Nếu một người dùng nhiều hơn 1 gram (g) vitamin C mỗi ngày, cơ thể sẽ hấp thụ ít hơn 50% vitamin. Lượng vitamin C còn lại sẽ được đào thải qua đường nước tiểu.

Phần lớn các sản phẩm Vitamin C là viên nén sấy khô hoặc sản phẩm sủi bọt. Trong khi các sản phẩm này thường chứa 1g Vitamin C, cơ thể chỉ hấp thụ khoảng 7-8% tổng lượng. Điều này có nghĩa là đối với mỗi gam Vitamin C được đưa vào cơ thể, chỉ có 70-80mg được hấp thụ và nồng độ Vitamin C trong huyết tương ở mức tương đối thấp.

Hiện nay có một dạng vitamin C dạng uống đã khắc phục được việc này gọi là liposomal vitamin C với lớp vỏ liposome, được tạo thành từ một lớp kép axit béo tương tự như lớp tự nhiên tạo nên màng ngoài của tế bào cơ thể, dùng để bao bọc và bảo vệ các chất bên trong nó chống lại các axit khắc nghiệt trong dạ dày và cho phép hấp thụ dễ dàng hơn trong dạ dày và đường ruột cao hơn. Một khi được bao bọc, vitamin C không thể thoát khỏi liposome và tránh bị hấp thụ/ phân hủy trong cơ thể cho đến khi lớp kép phospholipid bị phá vỡ. Tuy nhiên loại Vitamin C này hiện nay có giá bán khá cao, hạn chế khả năng tiếp cận rộng rãi cho phần đông người.

Như vậy, tùy từng trường hợp cụ thể mà cách bổ sung Vitamin C nào sẽ là phù hợp nhất. Nếu bạn đơn thuần là bị cảm, bị nhiễm trùng thông thường, bị bệnh scurvy, loãng xương dạng nhẹ hay đơn giản là đang cần tăng cường sức đề kháng cho một chuyến đi thì sử dụng đường uống là phù hợp nhất. Khi dùng đường uống, bạn hãy chia nhỏ liều trong ngày để tăng tỷ lệ hấp thụ. Còn trong trường hợp những ai đang trong giai đoạn bệnh nặng như ung thư, nhiễm trùng hay nhiễm độc nặng cấp tính thì liệu pháp truyền Vitamin C đường tĩnh mạch với liều cao đã và đang đem lại những kết quả chữa trị hết sức tích cực tại các nước trên thế giới.

References:

The naturopathic “Vitamin c flush”. Truy cập tại địa chỉ https://www.fxmedicine.com.au/blog-post/naturopathic-vitamin-c-flush

Linus Pauling lectures on Vitamin C and Heart Disease. Truy cập tại địa chỉ https://www2.lbl.gov/Science-Articles/Archive/pauling-and-vitaminc.html#:~:text=He%20said%20our%20vitamin%20C,a%20hefty%2018%20grams%20today.

Why choose Liposomal Vitamin C?. Truy cập tại địa chỉ https://www.nutrivitality.com/why-choose-liposomal-vitamin-c/

Thomas E.Levy. Đừng chết vì Canxi (Death by calcium), dịch bởi Ngô Vân, Bảo Vân, Tùng Ca. NXB Thế giới

Ty Bollinger. Ung Thư – Sự thật, Hư cấu, Gian lận và Những phương pháp chữa lành không độc hại, dịch bởi Nguyễn Anh Tuấn. NXB Thế giới

Vitamin C – Liều Giới Hạn Và Liều Khuyên Dùng. Truy cập tại địa chỉ https://bvnguyentriphuong.com.vn/cac-chuyen-khoa/can-lam-sang/dinh-duong/vitamin-c-lieu-gioi-han-va-lieu-khuyen-dung.html

M Levavasseur et al. Severe scurvy: an underestimated disease. Truy cập tại địa chỉ https://www.nature.com/articles/ejcn201599

Bertha Velandia et al. Scurvy Is Still Present in Developed Countries. Truy cập tại địa chỉ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2517958/

Vitamin C (Ascorbic acid). Truy cập tại địa chỉ https://www.mountsinai.org/health-library/supplement/vitamin-c-ascorbic-acid 

Health Library. Truy cập tại https://www.winchesterhospital.org/health-library/article?id=21396

Addressing Questions About High-Dose Vitamin C for COVID-19. Truy cập tại địa chỉ https://naturalmedicines.therapeuticresearch.com/news/news-items/starnatural-medicines-and-covid-19star/addressing-questions-about-high-dose-vitamin-c-for-covid-19.aspx

Heidi Fritz et al. Intravenous Vitamin C and Cancer: A Systematic Review. Truy cập tại địa chỉ https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/1534735414534463

Vitamin C. Truy cập tại địa chỉ http://hsph.harvard.edu/nutritionsource/vitamin-c/